Historia polskiego prawa publicznego

Chorąży - w średniowiecznej Polsce rycerz trzymający chorągiew - znak swojego oddziału, księcia lub ziemi (stąd jego nazwa). ...Wikipedia "Chorąży"

Infamia (pol. niesława) - utrata czci i dobrego imienia. W systemie prawnym Rzeczpospolitej Obojga Narodów, orzekana wobec szlachty oznaczała wyjęcie spod prawa i zakaz pełnienia funkcji publicznych. ...Wikipedia "Infamia"

Kasztelan (wcześniej komes grodowy, nazwa kasztelan pojawia się od XII w.) – urzędnik lokalny w średniowiecznej Polsce. Zajmował się administracją gospodarczą (ściąganiem danin na rzecz panującego), obroną i sądownictwem na terenie kasztelanii. Podlegali mu chorąży, wojski, sędzia grodowy i włodarz. ...Wikipedia "Kasztelan"

Kasztelania - podstawowa jednostka terytorialna państwowego podziału administracyjnego w średniowiecznej Polsce odpowiadająca późniejszemu (od XV w.) powiatowi. Była okręgiem, którego ośrodkiem był zamek lub inny znaczący gród. ...Wikipedia "Kasztelania"

Lauda (w liczbie pojedynczej laudum) – uchwały podejmowane w Polsce od XIV w. przez wiece dzielnicowe, a później przez sejmiki ziemskie, czasem również sejmiki generalne prowincji. ...Wikipedia "Lauda sejmikowe"

Liberum veto ( łac. "wolne nie pozwalam"), zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów na Sejm do zerwania obrad i unieważnienia podjętych uchwał. ...Wikipedia "Liberum veto"

Marszałek wielki koronny lub marszałek koronny łac. mareschalus Regni Poloniae – pierwszy "minister" w Koronie. Posiadał kompetencje zbliżone do współczesnego ministra spraw wewnętrznych. ...Wikipedia "Marszałek wielki koronny" Are you ready for shortopedia?

Metryka Koronna, pełna nazwa Metryka Królestwa Polskiego (Metrica Regni Poloniae), w dawnej Polsce księgi wpisów akt, dokumentów i listów wychodzących z kancelarii monarchy prowadzone od początków XV wieku do 1795 roku. ...Wikipedia "Metryka Koronna"

Oprawca, justycjariusz, maleficorum iudices. W XIV i XV wieku w Polsce urzędnik powołany do ścigania, przeprowadzenia śledztwa i sądzenia zawodowych złodziei oraz rabujących na drogach bez względu na ich przynależność stanową. ...Wikipedia "Oprawca"

Pacta conventa - dokument stanowiący uzupełnienie artykułów henrykowskich, podpisywany przez każdego króla wybranego w drodze wolnej elekcji przed wstąpieniem na tron. ...Wikipedia "Pacta conventa"

Przywilej mielnicki, akt mielnicki - przywilej wydany przez Aleksandra Jagiellończyka w Mielniku dnia 25 października 1501 roku, ograniczający znacznie władzę królewską na rzecz senatu i praktycznie wprowadzający w Polsce republikę oligarchiczo-arystokratyczną z odwoływalnym królem stojącym na czele senatu. ...Wikipedia "Przywilej mielnicki"

Referendarz (hist.) w dawn. Polsce - urząd ustanowiony na mocy konstytucji sejmowej z 1507 r. w związku z zanikiem urzędu sędziego nadwornego. ...Wikipedia "Referendarz (historia)"

Sąd grodzki - sąd w dawnej Rzeczypospolitej. Wykształcił się z sądów małopolskich starostów grodowych grodowych na przełomie XIV i XV w. Sąd pod przewodnictwem starosty i sędziego grodzkiego sądził wszystkie sprawy, w których pozwanym był szlachcic nieosiadły (gołota) oraz tzw. sprawy gardłowe z czterech artykułów grodzkich. ...Wikipedia "Sąd grodzki (historia)"

Sąd królewski – ogólna nazwa kilku sądów w dawnej Rzeczypospolitej, w których uczestniczył monarcha z tytułu zwierzchności sądowej w sprawach szczególnej wagi. W okresie monarchii stanowej w skład sądu królewskiego wchodzili dygnitarze i król. ...Wikipedia "Sąd królewski"

Sąd marszałkowki to królewski sąd w Rzeczpospolitej Szlacheckiej. Przewodniczył w nim marszałek wielki koronny lub w jego zastępstwie marszałek nadworny. Jego kompetencja obejmowała sprawy o naruszenie porządku i bezpieczeństwa publicznego w miejscu przebywania króla. ...Wikipedia "Sąd marszałkowski"

Sąd podkomorski - szlachecki sąd w dawnej Rzeczypospolitej. Ukształtował się w XIV wieku. Pod przewodnictwem podkomorzego rozpatrywał sprawy o granice nieruchomości. ...Wikipedia "Sąd podkomorski"

Sąd referendarski, referendaria - królewski sąd dominialny w Rzeczpospolitej szlacheckiej. Wykształcił się w przeciągu XVI w. W jego kompetencji leżały sprawy wnoszone przez chłopów z królewszczyzn przeciwko ich dzierżawcom. Sądem apelacyjnym dla sądu referendarskiego była asesoria. ...Wikipedia "Sąd referendarski"

Sąd relacyjny – sąd królewski w Rzeczypospolitej szlacheckiej. Przewodniczył w nim monarcha, asesorami byli obecni na dworze senatorowie. ...Wikipedia "Sąd relacyjny"

Sąd wiecowy – szlachecki sąd w dawnej Rzeczypospolitej. Wywodził się z sądu książęcego na wiecu i przez to miał status sądu monarszego, co było o tyle istotne, iż szlachta osiadła mogła być sądzona jedynie przez sąd monarszy. ...Wikipedia "Sąd wiecowy"

Sąd ziemski - szlachecki sąd w dawnej Rzeczpospolitej. Wywodził się z sądu książęcego na dworze i przez to miał status sądu monarchy, co było o tyle istotne, iż szlachta osiadła mogła być sądzona jedynie przez sąd monarszy. ...Wikipedia "Sąd ziemski"

Sędzia grodzki ( łac. iudex castri) - w średniowiecznej Polsce to urzędnik podporządkowany kasztelanowi. Zastępował kasztelana w sądzeniu. Po zjednoczeniu państwa, powstaniu urzędu starosty i wykształceniu starościńskiego sądu grodzkiego sędzia grodzki sądził w tym właśnie sądzie. ...Wikipedia "Sędzia grodzki"

Sejm konwokacyjny był sejmem poprzedzającym wolną elekcję, gdzie ustalani byli kandydaci do władzy. Jego celem było ustalenie zasad obrad przyszłego sejmu elekcyjnego. ...Wikipedia "Sejm konwokacyjny"

Sejmik generalny, generał - w dawnej Polsce, był to zjazd posłów, których wybrano ...Wikipedia "Sejmik generalny"

Sejmik ziemski w dawnej Polsce (od końca XIV wieku), był to zjazd całej szlachty z terenu danej ziemi bądź województwa. Wywodził się ze zjadu urzędników ziemi, na który zaczęła przybywać szlachta. ...Wikipedia "Sejmiki ziemskie"

Szarwark - świadczenie ludności wiejskiej na cele publiczne, głównie na rzecz budowy i utrzymania dróg, mostów, wałów przeciwpowodziowych, urządzeń wodnych. ...Wikipedia "Szarwark" I wish I had a http://pl.shortopedia.com.

This article is licensed under the GNU Free Documentation License.
It uses material from the Wikipedia . Direct links to the original articles are in the text.
If you use exact copy or modified of this article you should preserve above paragraph and put also : It uses material from the Shortopedia article about "Historia polskiego prawa publicznego".

MAIN PAGE MAIN INDEX CONTACT US