Buddyzm tybetański Buddyzm tybetański Buddyzm tybetański, określany też błędnie jako lamaizm - jedna z odmian buddyzmu, która rozwinęła się na terenie Tybetu. Jest najsilniej zakorzeniona w tradycji Wadżrajany (diamentowego wozu). Stąd dzisiaj często te dwa pojęcia się utożsamia, niesłusznie, gdyż istnieją szkoły buddyzmu japońskiego ( szingon) także należące do Wadżrajany. W ramach buddyzmu tybetańskiego wyróżnia się cztery główne szkoły: ...Wikipedia "Buddyzm tybetański"
Czittamatra - szkoła filozoficzna w buddyzmie. Wywodził się z niej m.in. Wasubandhu, filozof z IV w. n.e., na którego pracach oparta jest Tybetańska Księga Umarłych. Czittamatra zakładała, że istnieje Umysł, czyli na najgłębszym poziomie jedna wspólna świadomość wszelkich czujących istot, która na płytszych poziomach wydaje się rozdzielać tak, jak palce wystające spod wody wydają się niezależne, choć są częścią tej samej ręki. W Umyśle istnieje dziewięć poziomów świadomości. Pierwszych sześć to korzenie - świadomość widzenia, słyszenia, smakowania, wąchania, dotykania i myślenia. Na świadomości zmysłów składają się poszczególne narządy, przedmioty zmysłów i same zmysły. Np. oko - przedmiot widzenia - wzrok albo - mózg - myśli - proces myślenia. Te 6 zdolności tworzą ciało-umysł, który rodzi się i umiera - jednostkową świadomość. ...Wikipedia "Czittamatra"
Czorten, mcz’od–rten – tybetański odpowiednik stupy. Budowla sakralna pełniąca zwykłe funkcję relikwiarza. Może przybierać formę wielkich budowli, jak i małych szkaplerzyków. ...Wikipedia "Czorten"
Dakini (tyb. khandro) dosł. "posłanka niebios" to w buddyzmie tybetańskim istota (bóstwo) personifikująca żeńskie aspekty oświecenia. W tantrze personifikuje żeńską energię seksualną stanowiącą archetyp stworzenia. ...Wikipedia "Dakini"
Damaru - obrzędowy bębenek tybetański w kształcie klepsydry z dwóch ściętych czaszek ludzkich połączonych szczytami i obustronnie obciągniętych skórą. W przewężeniu umocowane są na sznurkach dwie kuleczki, które przy potrząsaniu uderzają o membrany. Używany do rytuałów tantrycznych (np. w praktyce czo). ...Wikipedia "Damaru"
Gelug (gelugpa - w języku tybetańskim oznacza System Szlachetności) - jedna z czterech głównych tradycji (szkół, obrządków) buddyzmu tybetańskiego. Szkołę Gelug założył Tsonkapa Losang Drakpa (1357-1419), którego uczeń Gendyn Durba jest uważany za pierwszego dalajlamę. Powszechnie uważa się, że zwierzchnikiem tej szkoły jest dalajlama, jednak jest to mylny pogląd - stanowisko to piastuje lama Ganden Tripa, "Dzierżawca Złotego Tronu z klasztoru Ganden". Natomiast niezparzeczalnie dalajlamowie byli najwyższymi duchowymi autorytetami w Gelugpie oraz przez kilka stuleci władcami Tybetu. ...Wikipedia "Gelug"
Kadam ( tyb. bka'gdams) - mahajanistyczna szkoła buddyzmu tybetańskiego założona w XI wieku przez indyjskiego uczonego i świętego Atishe i jego ucznia Dramtonpę. Ich następcy nazywani byli Kadampami: ka oznacza słowo i odnosi się do nauk Buddy, zaś dam nawiązuje do specjalnych nauk Lamrim udzielonych przez Atishe znanych jako Stopnie na Ścieżce do Oświecenia. ...Wikipedia "Kadam"
Lama to tybetański odpowiednik indyjskiego określenia guru, duchowego nauczyciela. Dosłowne znaczenie to "najwyższa matka", czyli istota mająca tyle miłości do wszystkich istot, co matka do swego jedynego dziecka. Wg innego tłumaczenia lama oznacza "najwyższą zasadę". ...Wikipedia "Lama (religioznawstwo)"
Lung-gompo ( tyb.) - mnich praktykujący medytację lung-gom. ...Wikipedia "Lung-gompo"
Piekła (skr. naraka, pali: niraja, niraya) - miejsca niewyobrażalnych męk, gdzie trafia się na skutek złych działań. Czas przebywania w piekłach jest bardzo długi, jednak jest ograniczony i po wyczerpaniu negatywnej karmy możliwe jest odrodzenie się w lepszej formie istnienia. Piekła interpretuje się też jako stany świadomości. ...Wikipedia "Piekła"
W zen rytuały są sprowadzone do minimum, wystrój wnętrz i ubiory są surowe, natomiast w buddyzmie tybetańskim panuje wielobarwność i różnorodność: znajdziemy wiele gadżetów o charakterze dewocjonaliów i o dużym natężeniu znaczeń symbolicznych (np. tzw. male - spięte koraliki do odprawiania mantr, święcone sznureczki, relikwie z prochami zmarłych lamów zamkniętymi w malutkich naczynkach o różnych znaczących kształtach, dzwonki, bębenki, trąbki wyrabiane z ludzkich kości i inne instrumenty muzyczne używane podczas praktyk, obrazki - tzw. tanki przedstawiające emanacje buddów pomagające w praktykach wizualizacji), formy taneczne i muzyczne, różnorodne formy kaligraficzne i wiele innych. ...Wikipedia "Porównanie zen i buddyzmu tybetańskiego"
Niesekciarski Ruch Rime powstał w XIX wieku, założony został przez trzech wielkich nauczycieli buddyzmu tybetańskiego, tradycję Sakja reprezentował Dziamjang Khjentse Łangpo, szkołę Ningma Cziogiur Lingpa a tradycję Kagyu Dziamgon Kongtrul Lodro Thaje. Ruch Rime oparty był na bezstronności i miał za zadanie po pierwsze sprawić, aby wszystkie cenne buddyjskie nauki ze wszystkich linii przekazu przetrwały dla późniejszych pokoleń a po drugie sprawić, aby przedstawiciele, praktykujący z różnych linii przekazu docenili nawzajem owe wszystkie cenne linie przekazu i nauki przez te linie przekazywane, aby w myśl skutecznych środków każdy mistrz mógł zaproponować swojemu uczniowi dokładnie takie nauki jakie będą dla jego rozwoju najlepsze niezależnie z jakiej linii przekazu będą pochodzić. ...Wikipedia "Rime"
Ringsel - małe, szarobiałe pigułki, uważane przez tybetańczyków za bardzo święte. Według buddystów stanowią one skumulowaną energię miłości oświeconych istot i pojawiąją się od czasu do czasu same z siebie wokół świętych miejsc i przedmiotów, na przykład wielkiej chorągwi zwycięstwa zawieszonej nad klasztorem Karmapy w Tsurphu. ...Wikipedia "Ringsel"
Sakja - jedna z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego. ...Wikipedia "Sakja"
Shangpa (albo Szangpa) - jedna z dwóch pierwotnych linii Kagyu, jednej z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego. Najważniejszym współczesnym przedstawicielem tej tradycji był Kalu Rinpocze ( 1905- 1989), jeden z najwybitniejszym mistrzów Kagyu w XX wieku. ...Wikipedia "Shangpa"
Soncen Gampo (Srong-btsan sgam-po) - władca Tybetu z dynastii z Jarlungu, panujący w latach 609/ 614 - 649. Przeniósł stolicę swojego państwa do Lhasy. Prowadził liczne udane podboje. ...Wikipedia "Soncen Gampo"
Szentong (Pustka innego) - pogląd filozoficzny w buddyzmie tybetańskim. Pogląd ten przeciwstawia pustkę relatywnych zjawisk pustce ostatecznej rzeczywistości. Relatywne zjawiska są puste, gdyż nie mają własnej natury, pojawiają się dzięki zaistnieniu odpowiednich przyczyn i warunków. Ostateczna rzeczywistość nie jest takim zjawiskiem. Zgodnie z szentong jest niezmienna, wieczna, niezłożona i całkowicie pozbawiona wszystkiego, co złożone i nietrwałe. Ponieważ jest wolna od wszelkich relatywnych zjawisk, możną ją uznać za pustą, czyli wolną od wszelkich splamień. ...Wikipedia "Szentong"
This article is licensed under the GNU Free Documentation License.
It uses material from the Wikipedia . Direct links to the original articles are in the text.
If you use exact copy or modified of this article you should preserve above paragraph and put also : It uses material from
the Shortopedia article about "Buddyzm tybetański".
| MAIN PAGE | MAIN INDEX | CONTACT US |