Architektura judaistyczna Architektura judaistyczna Aron Hakodesz (Aron Kodesz, hebr. - święta arka) - szafa ołtarzowa w synagogach służąca do przechowywania rodałów, czyli ozdobne drewniane skrzynki na Torę. Aron Hakodesz, jeden z najważniejszych elementów wyposażenia głównej sali modlitwy stał na osi ściany skierowanej w stronę Jerozolimy, a Europie na ścianie wschodniej. Kształt, oprawa szafy, ornamenty zdobiące zależne były od epoki i kraju, w którym została wykonana. ...Wikipedia "Aron Hakodesz"
Babiniec - staropolska nazwa kruchty, też nazwa pomieszczenia przeznaczonego dla kobiet. ...Wikipedia "Babiniec"
Bima (bema) – podwyższone miejsce stawiane w centrum bożnicy . Zbudowane w formie namiotu, altany z balustradą lub kratą oraz z baldachimem lub kapliczki z dachem w kształcie kopuły z latarnią. Wewnątrz znajdował się stół do wykładania i czytania Tory. Bima służyła także jako mównica, miejsce z którego kantor prowadził modły. ...Wikipedia "Bima"
Cmentarz Remuh na Kazimierzu w Krakowie, zwany również Starym, powstał w 1551 roku. Obecnie jest jednym z najstarszych cmentarzy w Europie. ...Wikipedia "Cmentarz Remuh"
Gmina żydowska w Głogowie poświadczona została już w dokumencie z roku 1280. Na Śląsku oprócz Białej jedynie w Głogowie kahał trwał nieprzerwanie aż do czasu Holocaustu. W XVIII Głogów zamieszkiwała prawie jedna piąta śląskich żydów. ...Wikipedia "Gmina żydowska w Głogowie"
Kirkut - cmentarz żydowski. Zgodnie z nakazami religii budowany był poza obszarem miasta, wydzielano na nim osobne kwatery dla kobiet i mężczyzn. W Polsce zachowały się kirkuty (czasem tylko fragmenty) np. w Kazimierzu Dolnym, Łodzi ( Cmentarz żydowski w Łodzi), Radomiu, Krakowie, Szczebrzeszynie, Milówce, Częstochowie ( Cmentarz żydowski w Częstochowie). Ostatni z wymienionych należy do największych i najciekawszych, zachował (jako jedyny w kraju) wyraźny podział na część męską i żeńską. Ostatniego pochówku dokonano tu oficjalnie w 1970 roku i - co w zasadzie niedozwolone dla wyznawców judaizmu - osoba wówczas pochowana została w parę lat potem ekshumowana. ...Wikipedia "Kirkut"
Macewa ( hebr. מצבה [macewa]) - żydowska stela nagrobna, najczęściej pionowo ustawiona, prostokątna płyta kamienna, zakończona linią prostą, trójkątem lub półkolem. Górną jej część wypełnia płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja ( epitafium). Płaskorzeźby mają znaczenie nie tylko dekoracyjne, lecz także symboliczne - jej elementy przedstawiają w sposób mniej lub bardziej oczywisty różne cechy zmarłego. Z biegiem czasu nadawano macewom coraz bardziej złożoną formę architektoniczną, z gzymsami, kolumnami, wnękami, zaś jej wysokość rosła osiągając nieraz 4 metry. ...Wikipedia "Macewa"
Mykwa(Mykłe) ( hebr. מקווה) W judaizmie zbiornik z bieżącą wodą (niekiedy basen) do ablucji oraz mycia naczyń skalanych nieczystością rytualną. Od średniowiecza łączona była z łaźnią, również określaną tym tytułem. ...Wikipedia "Mykwa"
Synagoga pszczyńska została zbudowana w 1852 roku na planie prostokąta. W czasie II wojny światowej doszczętnie splądrowana i zniszczona przez Niemców. Po 1945 roku została przekształcona w kino. Pierwotne mury zamurowano i wybito nowe związane ze zmianą funkcji. ...Wikipedia "Pszczyńska synagoga"
Safed - ( hebr. צפת [Cfat], prawdopodobnie od czasownika obserwować, stąd obserwatorium), miasto w północnym Izraelu, na wyżynie Galilei. thumb|left|Panorama miasta Wznosi się na wysokości 850 m.n.p.m. Ludność: 27 tys. mieszkańców (dane 2004 r.). Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy. Zajmuje szczyt Wzgórza Kena‘an. ...Wikipedia "Safed"
Ściana Płaczu ( hebr. הכותל המערבי, Kotel ha-Maarawi), zwana też Murem Zachodnim, jest jedyną zachowaną do dnia dzisiejszego pozostałością Świątyni Jerozolimskiej. W chwili obecnej jest to najświętsze miejsce judaizmu. Zachowane mury są fragmentem drugiej świątyni wybudowanej na wzgórzu Moria. ...Wikipedia "Ściana Płaczu"
Świątynia Jerozolimska ( hebr. bajt Jahwe = dom Jahwe) - jedyna świątynia judaizmu stojąca niegdyś w Jerozolimie. Powstała w latach 966-959 p.n.e. za czasów króla Salomona, który podobno wzniósł ją w ciągu 7 lat na miejscu wskazanym uprzednio przez króla Dawida, na wzgórzu Moria ("święta skała") w północno-wschodniej części Jerozolimy, na którym Abraham miał złożyć w ofierze na żądanie Boga Jahwe swego syna Izaaka). Do Świątyni, otoczonej kilkoma dziedzińcami, przylegał od południa zespół pałacowy. Pierwsza Świątynia została zniszczona przez wojska babilońskiego króla Nabuchodonozora II (inaczej Nebukadneccar'a) w 586 roku p.n.e. ...Wikipedia "Świątynia Jerozolimska"
Synagoga, bożnica (z gr. synagoge = 'zgromadzenie, wspólnota') - w judaizmie miejsce spotkań, modlitw i nabożeństw, których podstawę stanowi czytanie wersetów Tory. Zwoje Tory przechowywane są w specjalnej szafie (świętej skrzyni - Aron Hakodesz) wbudowanej we wschodnią ścianę synagogi zwróconej ku Jerozolimie, gdzie znajdowała się Świątynia Jerozolimska. Centralnym miejscem synagogi jest bima - podium lub pulpit służący do czytania Tory. Wnęka Aren - ha - kodesz przesłonięta jest zasłoną zwaną Parochet. Ściana, w której znajduje się wneka zwie się Mizrach. Synagoga wywodzi sie od świątyni w Jerozolimie, z której pozostał dzis jedynie mur ją otaczający - dzisiejsza "Ściana Płaczu". W świątymi wydzielone było "święto świętych" czyli miejsce na Arkę Przymierza, gdzie znajdował się także stół chlebowy, przeznaczony na 7 bochnów oraz Menora. ...Wikipedia "Synagoga"
thumb|right|200px|Synagoga Izaaka ...Wikipedia "Synagoga Izaaka"
Synagoga Kupa Powstała w XVII wieku z funduszów z kasy kahalnej (mi - kupat, stąd nazwa). ...Wikipedia "Synagoga Kupa"
Synagoga Poppera - synagoga w Krakowie, ufundowana w 1620 r. przez zamożnego kupca Wolfa Popera (Poppera), którego nazwisko było szeroko znane w Europie środkowej w sferach kupieckich. Zwano go ponoć Poper, czyli bocian, gdyż w zwyczaju miał stanie na jednej nodze podczas myślenia. W sali modlitewnej przed wojną mieścił się aron ha-kodesz z ażurowymi drzwaimi, wykonanymi w drewnie dębowym, na których umieszczono wizerunki zwierząt: lwa, orła, lamparta i jelenia, które symbolizowały ludzkie umiejętności i siłę. ...Wikipedia "Synagoga Poppera"
Synagoga Remuh to obecnie jedyna spośród żydowskich świątyń na krakowskim Kazimierzu, w której regularnie odbywają się nabożeństwa. Ufundował ją Izrael Isserles Auerbach, kupiec i bankier Zygmunta Augusta, dla swojego syna Mojżesza Isserlesa. Nazwa synagogi wywodzi się od hebrajskiego tytułu Rabi Mosze, którym w stosunku do Mojżesza Isserlesa posługiwali się członkowie gminy żydowskiej. ...Wikipedia "Synagoga Remuh"
Synagoga Stara na krakowskim Kazimierzu jest najstarszą zachowaną synagogą w Polsce i jednym z najcenniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej. Pochodzi z początku XVI wieku, została przebudowana m. in. w latach 1557- 1570 przez Matteo Gucciego. Obecnie mieści się w niej Muzeum Historyczne miasta Krakowa. W synagodze Tadeusz Kościuszko wzywał Żydów do wzięcia udziału w powstaniu. ...Wikipedia "Synagoga Stara w Krakowie"
Synagoga Tempel została zbudowana w Krakowie w 1862 r. przez Stowarzyszenie Żydów Postępowych. Tak sama budowla, jak i innowacje wprowadzone do liturgii przez "postępowców" (m.in. nabożeństwa odprawiane były po polsku i niemiecku)spowodowały oburzenie wśród wyznawców ortodoksyjnego judaizmu, uczęszczających do Synagogi Remuh. Również dziś ortodoksyjni rabini z daleka omijają świątynię, w której sporadycznie odprawiane są nabożeństwa (zwłaszcza w czasie Festiwalu Kultury Żydowskiej). Najbardziej znanym rabinem synagogi Tempel był Ozjasz Thon. ...Wikipedia "Synagoga Tempel"
Synagoga w Ostrowie Wielkopolskim - jedna z dwóch zachowanych w Europie, poza regionem śródziemnomorskim, bożnic w niegdyś bardzo powszechnym stylu mauretańskim (druga znajduje się w Budapeszcie). Położona jest w Śródmieściu Ostrowa, przy ulicy Raszkowskiej, na północnym skraju dawnej dzielnicy żydowskiej. Najcenniejszy zabytek architektury sakralnej w mieście, wymagający jednak natychmiastowej renowacji. ...Wikipedia "Synagoga w Ostrowie Wielkopolskim"
Synagoga Wysoka - synagoga znajdująca się na Kazimierzu w Krakowie, przy ul. Józefa 38. Sala modlitwy umieszczona jest na piętrze, stąd pochodzi jej nazwa - Wysoka. Powstała w 2. połowie XVI wieku, przypuszczalnie przed rokiem 1563. ...Wikipedia "Synagoga Wysoka"
Synagoga Zuckera (Dom Modlitwy Zuckera) w Krakowie została wybudowana w latach 1879 - 1881 przy ulicy Węgierskiej na krakowskim Podgórzu (Podgórze do 1913 było odrębnym miastem). ...Wikipedia "Synagoga Zuckera w Krakowie"
This article is licensed under the GNU Free Documentation License.
It uses material from the Wikipedia . Direct links to the original articles are in the text.
If you use exact copy or modified of this article you should preserve above paragraph and put also : It uses material from
the Shortopedia article about "Architektura judaistyczna".
| MAIN PAGE | MAIN INDEX | CONTACT US |